Sinterklaas moest verboden worden…

  Wist je dat...
  ,
  reageer als eerste...

19e-eeuwse afbeelding van een middeleeuwse kinderbisschop, vergezeld door zijn canons

Middeleeuwse kinderbisschop, vergezeld door zijn assistenten (canons). Bron: wikimedia.

In vroeger tijden is Sinterklaas een paar eeuwen verboden geweest. Dat had niets met roet- of schoorsteenpieten te maken, maar met de uitslag van de geloofsoorlog tussen katholieken en protestanten. Nadat de protestanten min of meer de kerkelijke macht in Nederland hadden overgenomen, moesten veel heiligen het hazenpad kiezen. Die waren natuurlijk veel te katholiek…

Sinterklaas was een ommekeerfeest

Het Sinterklaasfeest was in de middeleeuwen een kerkelijk ‘ommekeerfeest’, net als carnaval. Een feest waarbij de sociale orde tijdelijk omgekeerd werd. Dit gebruik stamt nog uit de tijd van de Romeinen, die tijdens de Saturnaliën hun bedienden een paar dagen lieten regeren. Het doel hiervan was om ze dankzij een paar dagen macht de rest van het jaar koest te houden.

Tijdens de Sinterklaasfeesten werd een kinderbisschop met assistenten gekozen uit de vele arme kinderen in de stad. Tot 28 december kregen zij voedsel en geschenken. De andere arme kinderen kregen geld en op 6 december een vrije dag, zodat zij ook konden feesten.

Hoogwaardigheidsbekleders kregen er vaak van langs. De overlevering wil dat de burgemeester van Dordrecht letterlijk op zijn billen kreeg in opdracht van de kinderbisschop. Het was dan ook niet verwonderlijk dat deze stad eind 16e eeuw als een van de eerste Sinterklaasvieringen verbood.

In de late middeleeuwen werd het feest uitgebreid met kermis en Sinterklaas markten. Er werd dan stevig gefeest met veel drank, wat regelmatig leidde tot excessen. Vooral in havensteden zoals Amsterdam ging het er ruig aan toe.

Sinterklaas geeft een jongen billenkoek, Sint Nikolaas-vertellingen voor de jeugd, 1852

Illustratie uit: Sint Nikolaas-vertellingen voor de jeugd, 1852

Sinterklaas gaat ondergronds

De gereformeerde kerk verbood het Sinterklaasfeest na de hervorming. Hier waren de kinderen van ons land het niet mee eens en er volgde een opstand. Maar de kermis en de markten kwamen niet meer terug. Sinterklaas mocht lange tijd alleen nog in huiselijke sfeer gevierd worden.

Hiermee veranderde de rol van de goedheiligman drastisch. De kinderbisschoppen waren verleden tijd. Sinterklaas was een serieuze oude man geworden, die goede zeden predikte en dreigde met roe en zak. Door ouders misbruikt als hulp bij de opvoeding en niet bepaald een kindervriend meer. En in die hoedanigheid kwam hij met Schenkman een paar eeuwen later weer te voorschijn.

Nog altijd zijn er hulpklazen die graag met het vingertje wijzen. Die mogen wat mij betreft ook verboden worden…

Verbod op de Sinterklaasmarkt

De illustratie hieronder laat een bladzijde uit het Keurboek van Delft zien, waar in 1600 de Sinterklaasmarkt verboden werd.

Bladzijde uit het Keurboek van Delft (1600) met het verbod op de Sinterklaasmarkt

St Niclaes avont verboden opte marct met waren voor te staen. Bron: wikimedia.

Alsoo mijne heeren de Magistraten deeser stadt
Delff, bemercken datt alhier … meerder
ende meerder wort … … …
van op extraordinaris tijden, en buijten de jaer-
marcten ende weeckmarcten mett …..
opentlick opt marctvelt voor te staen, ende
insonderheijt datt opten vijffden Decemb, ‘t welck
genoempt wirt Nicolaes avondt, het marctvelt
mett veel cramen wordt besedt, in welcke
cramen vercoft worden verscheyden goeden, die men
den cleynen kindren diets maect dat den
selfden Nicolaes henluyden geeft, ‘t welck eene
saecke is nyet alleen strijdende tegens alle
goede orde en politye, maer oock de luyden
afleydende van de ware Godtsdyenste
ende streckende tot waengelooff, superstitie
ende afgoderije, de welcke in een wel gepolitierde
christelicke gereformeerde stadt nyet en behoort
getolereert te worden. Soo ist datt

Begrijp jij wat er staat? (Het helpt als je jezelf hardop voorleest.)

Bronnen: Sinterklaas Lexicon en Sinterklaas door de eeuwen heen

Reageer als eerste...

Wil je op dit bericht reageren?